1835 yılı nüfus sayımına göre Geyikli köyünün adı Alagağur olarak kayıtlıdır. Aynı çevrede aynı tarihte bir başka köyün adı da Gağurgıran‘dır.
Kamusta nane anlamına gelen gâg / el-gâg sözcüğü vardır. Mütercim Asım Efendi’nin tercüme eserinde de (Burhân-ı Katı) gâge olarak geçmektedir. Türkçede yarpuz tabir olunduğunu, pekçok çeşitleri içinden berrî, bustanî, cebelî ve nehrî türlerini yazmaktadır. Edebî ve kültürel kaynaklara göz attığımızda bu kelime Arapçadaki harbak, Farsçadaki fûdenec, Yunancadaki fûdanç karşılığı olarak ifade edilmiştir. Türkçedeki karşılığı yarpuz olup bölgemizdeki eski adının gâg (gâge) olduğu anlaşılmaktadır. Yarpuz birçok çeşidi olan yabanî nanedir. Yöremizde ise hem yabanî naneye hem de bahçe nanesine anuk denmektedir. Bu anlamda tüm kokulu bitkilere anuk denmiş olur. Normal şartlarda anuk, yabanî nane türlerinden biridir. Beşikdüzü Oğuz köylerinde ayrıca yabanî ham anuğa atanuğu (at anuğu) denilmektedir.
Bu bitki mahallî kültürdeki yemekler dışında bir de şu şekilde değerlendirilir: Yabanî nane, cevizin yeşil kabuğu veya yaprakları ile ot yığınının içine birkaç kat olacak biçimde yaprak yaprak konulurdu. Bu uygulamayla farenin kış boyu kuru çayırı kesmesinin veya içine yuva yapmasının önlendiği söylenirdi. Bugünse güve olmasın diye tuz serpilir ya da aralara defne yaprağı serilir.
Gâg adı Türkçemizdeki sıfat-fiil eklerini alarak anlam genişlemesi veya ek kalıplaşması yoluyla gâğur adına, muhtemelen bölgemizde genel tür adına dönüşmüş olmalıdır. Buradaki alt türlerden biri olan anuk sözcüğünün günümüzde de yaşıyor olması elimizi güçlendirmektedir. Ayrıca gâğur adının aynı çevrede iki yere ad olması da kültürel kodların çözümlenmesine imkan hazırlamaktadır.
Yukarıdaki bilgiler ışığında bugünkü Şalpazarı Ağırtaş köyünün eski adı Gâğurgıran NANEKIRANI köyü, Geyikli köyünün eski adı olan Alagâğur ise KIRMIZINANE köyü anlamına gelmektedir.
Gavurluk üzerine onlarca anlatı geliştirilerek yazılan alagâvur betimlemeleri -ne yazık ki- yaygınlık kazanmış avam ağzının havas kalemine galebe çaldığının yaşayan canlı bir örneğidir. Zaten aslı unutulanın efsanesi tez türetilir. Bütün efsane ve hikayelerine rağmen bir Oğuz/Türkmen köyünün başkaca isimlerle anılmasını kabul etmek bu saatten sonra olası değildir.
17 Kasım 2024, Beşikdüzü.
Çok tatlı bir uslup, çok güzel, anlamlı bir çalışma. Eline emeğine sağlık
Güzel bir çalışma olmuş.
Yine döktürmüşsünüz hocam kaleminize kuvvet emeğinize sağlık size ne yazsak az kalır.
Yine güzel bir araştırma yapılmış. Ellerine ve kalemine sağlık değerli hocam. Verdiğiniz bilgilerle etrafımızı daha iyi tanıma imkanımız oluyor. Teşekkür ediyor, sizleri selamlıyorum…
Her zaman özgün çalışmalar yapmayı seviyorsun bu yazın da onlara bir örnek teşkil ediyor .
Harika bir çalışma kalemine yüreğine sağlık ???
Biz hep Geyikliyi büyüklerimizden Alagavur bilirdik.Yaşlı büyüklerimiz koyunlarını otlatmaya Alagavur dağlarına götürdüklerini söylerlerdi.Dolayısıyla ben şahsen oranın ismini bir ecnebiden kalma isim olarak biliyordum.Ta ki İbrahim beyin araştırma yazısını okuyana kadar.Bize tarihi ışık olan bir yazı olmuş.Devamını bekliyoruz bakalım daha neler çıkacak yeni yazılarınız da.Başarılı çalışmalar dilerim.
Yine faydali bir çalışma olmuş hocam. Emeğine saglik. Fakat “kırmızı Nane” niye demişler?
Alagavur adının ne anlama geldiğini hep merak etmişimdir. Bu özenle çalışılarak ortaya çıkan yazı için yazara teşekkür ederim.
Aslı unutulanın efsanesi tez türetilir. Umalım ki bu bozulma sadece köy isimlerinde yapılmış olsun. Yoksa vay ki vay halimize.?
Güzel Bir çalışma olmuş. Tebrik ederim. Böyle güzel çalışmalarla çevremizde olup bitenleri öğreniyoruz.
Güzel bir çalışkı olmuş. Aslında bu tür konularda anlatılıp yazılacak bir çok çok şey var. Ancak söz konusu gâğur sözüyle ilgili tezinize destek olmak için, bu sözün yöremizde yaşlılar arasında farklı bir kullanımından söz edeceğim. Yöremizde çevreye yayılan keskin kokulu uçucular için, ortalığa gâğur gâğur yayılmak, dağılmak deyimi kullanılır. Bu söz bir çok çeşit keskin kokunun genel tanımı olarak kullanılır. Bazan da sosyal bir olgunun hızla çevreye yayılmasını dile düşürür. Gâğur gâğur ortalığa yayılıyor biçiminde kullanımları olur. Gâğur sözü, kimi zaman, söylentiler, dedikodular, çevreye yayılıp dağılmak anlamında “Ortalığı kasıp gâğurmak” söyleminde de yer bulur. İbrahim beyi bu anlamlı çalışmalarında gösterdiği incelikten dolayı kutlar, başarılar dilerim. Yolunuz açık olsun.